[x] ปิดหน้าต่างนี้
Powered by เว็บไซต์ของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อการพัฒนาสังคม แผนกกลุ่มชาติพันธุ์,www.cegthai.org,cegthai www.cegthai.org


  

บทความทั่วไป
บทเรียนจากควาย

ศุกร์ ที่ 4 เดือน กุมภาพันธ์ พ.ศ.2554


กล่องความทรงจำ /  เป้อ  บทเรียนจากควาย

 
 


สังคมไทยของเราอบรมให้เด็ก ๆ เชื่อฟังผู้ใหญ่ ไม่ว่าจะเป็นพ่อแม่ ครูบาอาจารย์ และบ่อยครั้งที่ท่านเหล่านั้นมักจะตอ กย้ำกับเราว่า เด็กดีจะต้องเชื่อฟังและทำตามคำสั่งสอนของผู้ใหญ่ จนแทบไม่เหลือช่องว่างให้เราซักถามเหตุผล ถ้าคนไห นที่ชอบถาม ก็อาจถูกมองว่าเป็นเด็กที่ไม่ค่อยดี หลายครั้งเราก็ได้แต่เก็บความสงสัยไว้ในใจ ฉันเองก็มีเรื่องไม่ใหญ่โตที่เค ยสงสัย ตอนได้เข้าเรียนในโรงเรียนประจำอำเภอ เพื่อนของฉันบางคนที่เรียนช้า หรือไม่ค่อยเข้าใจสิ่งที่คุณครูสอน ครูจะ ว่าเขาบ่อยๆ ว่า  “เธอนี่โง่เหมือนควายเลย”  แต่ภาพที่ฉันย้อนกลับไปคิดถึงบ้าน บ้านซึ่งสร้างยกพื้นสูงเพื่อให้ควายอยู่ ค วายถูกมัดไว้กับเสาบ้านของเรา ซึ่งมีทั้งควาย สีดำ สีเผือก  ชื่อของเขาก็ถูกเรียกตามลักษณะพิเศษของเขา และเขาก็จำชื่อข องตัวเองได้  ไม่ต่างกับเราเรียนภาษาต่างประเทศที่ยากไม่ใช่เล่น เราก็ยังเรียนจนเข้าใจ ควายเขาก็เข้าใจภาษาที่เราพยายามพูดกับเขาเหมือนกัน

สำหรับชาวปกาเกอะญอนั้น มีหลายสิ่งหลายอย่างที่ฉันค่อย ๆ เรียนรู้และเข้าใจ  เช่นเมื่อแขกมาที่บ้าน ทั้ง ๆ  ที่เขาเห็นว่าเรามีควายกี่ตัว  เขาก็จะถามว่า “ มีควายหลายตัวนะ”   พ่อกับแม่ก็จะตอบว่า “ก็มีตัว สองตัว แค่นั้นแหละ”  ฉันไม่เข้าใจ ‘ทำไมไม่บอกว่าเรามี ๑๗ ตัว’  ทีหลังฉันจึงได้เรียนรู้ว่า เป็นความ สุภาพที่คนเขาจะไม่อวดว่าตัวเองรวย  การจะรวยหรือจะจน คนก็มองเห็นอยู่แล้ว แต่คนเราวัดกันที่น้ำใจและคุณความดีมากกว่า จำนวนไม่ได้มีความหมา ยอะไร  ไม่ต้องลงทะเบียนว่าฉันมี จน แค่ไหน  ไม่มีสถิติจดบันทึก  แต่เมื่อเห็นคนอื่นลำบาก เราก็ช่วยเหลือกัน

ฉันเห็นว่าครอบครัวของเราปฏิบัติต่อควายอย่างดี  เพราะเขาคือสิ่งที่มีค่ามากในชีวิตของเรา เราจะไม่มีข้าวกิน  หรืออาจจะได้ข้าวมาด้วยความเหนื่อยยา กถ้าไม่มีควาย  พ่อจะรดน้ำดำหัวให้เขา เป็นการให้เกียรติ ขอบคุณ และขอขมาด้วยกระมัง ถ้าเข้าใจไม่ผิด  เพราะบางครั้งเราอาจจะดูแลเขาไม่ค่อยดีเท่า ที่ควร   ควายจะต้องตื่นแต่เช้าเพื่อลงทำงาน ตามปกติพ่อจะไถนาช่วงเช้าและเย็น ครอบครัวเราเพิ่งมีรถไถนาเมื่อ ๑๐ กว่าปีมานี้เอง ก่อนที่จะมีรถไถ ควา ยจึงจำเป็นเท่ากับปัจจัย ๔ เลยทีเดียว ควายที่ผ่านการไถนามามากปี ก็จะคล่องขึ้น  เหมือนทักษะต่าง ๆ ที่เราเรียนรู้กันนั่นแหละ ฉันมั่นใจว่าเขาก็ภูมิใจที่ ทำได้ยอดเยี่ยม และการไถนาหรือทำนาของพ่อ ไม่ได้เร่งรีบให้เสร็จภายในวันสองวัน แต่ค่อย ๆ ทำ ใช้เวลาเป็นอาทิตย์ ๆ ให้ดินได้มีเวลาค่อย ๆ เปื่อยเน่ า  เพื่อพร้อมรองรับต้นกล้าที่จะมาเติบโตและผลิดอกออกผลอย่างเต็มที่
วายจะได้รับการดูแลเป็นพิเศษในช่วงหน้าปลูกข้าวจนถึงเก็บเกี่ยวเสร็จ  พ่อจะให้เ ราช่วยเลี้ยงควาย จัดเวรกันไปเลี้ยง ในหลาย ๆ ครั้งเขาก็เป็นพาหนะที่ยอดเยี่ยม เมื่อเรารู้สึกเหนื่อยก็ขึ้นขี่หลัง เราก็มีใจคิดถึงเขา เมื่อต้องขึ้นดอย เรารู้ว่าเขาลำบาก  เราก็ลงเดิ นไปพร้อมกับเขา ฉันว่าเขารับรู้ได้ เขาจะมองหน้าเราด้วย ช่วงเวลาอย่างนี้ ฉันว่าควายกับเจ้าของต้องมีความผูกพันกัน  เพราะเราให้ความสำคัญกับเขา  อีกอย่างหนึ่งที่ควายใ ห้กับเรา แต่นานๆ ที คือ รก เมื่อเขาเกิดลูก  รกเป็นอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูง  ส่วนรสชาตินั้นไม่ต้องพูดถึง  เพราะอร่อยจริงๆ และเราก็มีความปีติยินดีเมื่อได้ควายเพิ่ มขึ้นมาอีกตัว  หรือแม้แต่   “ มูล”  ของควายก็มีประโยชน์มากมาย ใช้แทนปูนซีเมนต์ทาไม้ไผ่ที่ทำฝากั้นยุ้งฉาง ให้แข็งแรงทนทาน  และกันลมด้วย  และเราใช้ทาพื้นกระท่อมเ วลาที่เราวางข้าวช่วงที่เรานวดข้าว  และที่คนจะรู้จักกันมากที่สุด คือ ขี้ควาย เป็นปุ๋ยที่ดีสำหรับการเพาะปลูก 

ภาพที่ฉันเห็นกับสิ่งที่คุณครูพูด คงจะคนละภาพกัน  ฉันก็ทำได้แค่ถอนใจ  เพราะคุณครูไม่มีข้อมูลอย่างที่ฉันมี คุณครูอาจจะจำจากคุณครูของท่านอีกต่ อหนึ่ง หรือจดจำต่อมาหลายช่วงชีวิตคนมาแล้ว   แต่ช่วงของฉัน ฉันขอไม่เห็นด้วย เพราะฉันได้เจอกับอีกประสบการณ์หนึ่งที่ตรงข้าม แต่ก็มิบังอาจล บล้าง เพราะทุกคนก็มีสิทธิ์เชื่อในสิ่งที่ตนเองได้พบเจอและพิสูจน์ความจริง

สำหรับฉันเมื่อได้มีโอกาสกลับไปสัมผัสกับ “ควาย” อีกครั้ง เมื่อเติบโตและเข้าใจโลกได้มากขึ้น (ถึงแม้อาจจะไม่ดีเท่าไร แต่ฉันก็มีความคิดของตัวเอง) ฉั นได้รับบทสอนจากควายมากมาย ฉันไม่ใช่นักวิชาการและขอสรุปง่ายๆ อย่างที่ฉันเข้าใจก็แล้วกันนะคะ ว่า “ควายเป็นสัตว์เลี้ยงที่คนเลี้ยงจะผูกพันด้วยมา ก เพราะมีความน่ารักไม่แพ้สัตว์อื่น ๆ เขาเรียนรู้สิ่งที่เราบอกได้ และมีความเพียรในการเรียนรู้นั้น เขามีความอดทนที่สูงมาก ซึ่งเป็นบทเรียนที่ควรเอาแบ บอย่าง ควายรักลูก ดูแลลูก และคอยสอนลูกพร้อม ๆ กับปกป้อง แต่เมื่อถึงเวลา เขาก็ปล่อยให้ลูกได้เติบโตด้วยตัวเอง แต่ยังเอาใจใส่ลูกอยู่ ควายมักจะอยู่รว มกันเป็นกลุ่ม (นอกจากคุณจะมีควายอยู่ตัวเดียว แต่เมื่อปล่อยเชือกเขาจะวิ่งหาเพื่อนฝูงเหมือนกัน)

ควายมีความเป็นผู้นำและผู้ตามที่ดี เขาจะไว้ใจตัวที่นำ และตรงต่อเวลา เช่นเมื่อได้เวลากลับบ้าน เขาจะขึ้นมาคอยตรงจุดที่เราไปรับ (อยู่ที่ว่าเราจะรักษาเว ลาหรือเปล่า) แต่เขาทำได้ค่ะ ควายมีความพอดี และให้เวลากับตัวเอง เมื่อกินพอแล้ว เขาจะให้เวลาตัวเองเคี้ยวเอื้อง ใครที่บอกว่าควายโง่ ฉันคิดว่าคนนั้น อาจยังไม่รู้จักควายดีพอ หรือถ้าสรุปง่าย ๆ เราไม่ควรด่วนตัดสินใครก่อนที่เราจะได้ให้เวลากับเขา” 
ปัจจุบันมีควายเหล็กมาแทนที่ควาย  แล้วเราจะให้ควายทำอะไรต่อ ฉันคิดว่าควายทำหน้าที่ของเขาได้สมบูรณ์แบบแล้ว  แล้วเรามนุษย์ล่ะเราได้ทำหน้าที่ที่เรารับอย่างดีแล้วหรือยัง  ??????



เข้าชม : 687


บทความทั่วไป 5 อันดับล่าสุด

      ถอดบทเรียน งานฝ่ายสิทธิ์ 20 / พ.ค. / 2554
      สรุปสาระกฎหมายเดือนกุมภาพันธ์ พ.ศ.2554 15 / มี.ค. / 2554
      บทสัมภาษณ์ ตัวตนของชนเผ่าในปัจจุบัน ผ่านมุมมองของคนชนเผ่า 15 / มี.ค. / 2554
      คารวะแด่เธอผู้มอบชีวิตแด่ปวงชนผู้ทุกเข็ญ 4 / ก.พ. / 2554
      การพัฒนาประเทศ บนความทุกข์และความตายของพี่น้องกลุ่มชาติพันธุ์ 4 / ก.พ. / 2554


:::เว็บไซต์ของคณะกรรมการคาทอลิกเพื่อการพัฒนาสังคม แผนกกลุ่มชาติพันธุ์:::
  ที่ตั้ง: 122/11,7Fl., Soi Naksuwan (Nonsi14), Nonsi Road, Yannawa District Bangkok 10120
 เบอร์โทร :Tel.0-2681-3900 Ext.1702, 1712 Fax. 0-2681-3900 Ext.1702, 0-2681-5370
  ติดต่อเว็บมาสเตอร์ : cmtoto@hotmail.com